Geskryf deur Gerda Potgieter
Die Kommissie vir die Bevordering en Beskerming van die Regte van Kulturele, Godsdienstige en Taalgemeenskappe (alsom bekend as die (CRL) Regtekommissie, of bloot net Kommissie) staar tans omstredenheid in die gesig oor sy onlangse pogings om toesig- en selfregulerende meganismes vir godsdienstige gemeenskappe te implementeer, veral binne die Christelike gemeenskap. Talle Christelike leiers protesteer daarteen en beskou dit as “’n bedreiging vir godsdienstige outonomie en vryheid van aanbidding”. Daarbenewens laat onlangse openbare kommentare van die leierskap van die Kommissie vrae ontstaan oor of die nuwe planne ’n aanval op Christendom is en of Christelike leiers of organisasies billike behandeling van die Kommissie kan verwag.
In Oktober 2025 het die Kommissaris, Me. Thoko Mkhwanazi-Xaluva ‘n ad hoc Artikel 22-komitee gestig om “misbruik in die godsdienstige (Christelike) sektor aan te spreek en ‘n selfreguleringsraamwerk te ontwikkel”. Eerw. Prof. Musa Xulu is as voorsitter van die komitee vir die Christelike sektor aangestel om vergaderings te lei en “uitgebreide navorsing te doen oor misbruike binne die Christelike godsdienssektor om godsdiensvryheid te beskerm”.
Een van die belangrikste kritiekpunte wat tans teen die komitee gestel word, is die vermeende oorskryding van sy Artikel 22-komitee. Daar is aansienlike kommer dat dit sy mandaat oorskry. Kritici voer aan dat dit ‘n magsoorskryding toon. Ondersteuners van die Kommissie beweer weer dat dit in wese ‘n poging is om kwesbare individue teen uitbuiting binne geloofsgroepe te beskerm. Die Komitee het laat verlede jaar ‘n konsep-regulatoriese raamwerk vrygestel, wat ‘n vurige debat ontketen het wat steeds voortduur.
Dit is nie die eerste keer dat die CRL pogings aangewend het om “godsdiens te reguleer” nie. In 2018 het die Parlement se Portefeuljekomitee oor Samewerkende Bestuur die Komissie se oproep vir wetgewing om godsdiens te reguleer, eksplisiet verwerp. In Julie 2025 het die Parlement skriftelik bevestig dat die 2018-verslag “aan die einde van die 2018-Parlement verval het en nooit weer herleef is nie”. Dit het geen bindende wetlike krag nie. Soos dit tans staan, het die Kommissie geen mandaat om dit te implementeer nie.
In plaas daarvan om die Parlement se besluit te aanvaar, het die Kommissie egter die Artikel 22-komitee geskep – ‘n ad hoc-liggaam wat skynbaar ontwerp is om deur middel van burokratiese prosesse te bereik wat dit nie deur wetgewing kon bereik nie.
INTERNE KONFLIK BINNE DIE KOMMISSIE
Prof. Xulu het op 15 Januarie 2026 ‘n perskonferensie gehou en sy onmiddellike bedanking as voorsitter van die omstrede Artikel 22-komitee aangekondig. Tydens die konferensie het Prof. Xulu die omstandighede verduidelik wat hom genoop het om te bedank, en spesifiek onder andere verwys na “ernstige prosedurele onreëlmatighede” en ‘n toksiese, uitsluitende en intimiderende proses binne die Kommissie. Hy het rassistiese opmerkings deur leiers teen Blankes, persoonlike vendettas, ernstige onreëlmatighede en die misbruik van staatsmag genoem, en gesê dat die “finale konsepraamwerk (van die Kommissie) ‘n keerpunt was”. Na sy mening skend dit die Grondwet.
Hy het ook gesê dat as hy as voorsitter sou aanbly, dit sy integriteit sou benadeel, aangesien hy nie meer as voorsitter van die komitee kan dien met prosesse waaroor hy nie die uitkomste beheer nie, nie onderskryf nie, en waarvan die bestaan gebruik word as “‘n front om ‘n voorafbepaalde agenda van staatsbeheer oor godsdiens te verbloem, gedryf deur persoonlike vyandigheid teenoor spesifieke Christelike geloof en tradisies.”
Op dieselfde dag as Prof. Xulu se perskonferensie het die Kommissie ‘n persverklaring uitgereik, wat verskeie rooi vlae laat ontstaan het en ‘n duidelike aanduiding is van konflik binne die Kommissie. Hierdie verklaring is opgevolg deur ‘n perskonferensie deur die Kommissie op Woensdag 21 Januarie, om “verskeie verdigsels en leuens aan te spreek wat oor die komitee se werk versprei is … en die werklike feite te verskaf”.
Die Kommissie verdedig die stigting van die Artikel 22-komitee, en die Voorsitter het ‘n paar persoonlike houe na Prof. Xulu, geslaan. Wat uitgestaan het van die Kommissie se konferensie, was dat daar ’n beduidende konflik binne-in bestaan oor leierskapstyle, meningsverskille oor die voorgestelde raamwerk, en ander kwessies, insluitend persoonlikheidsbotsings. Dit het die vraag laat ontstaan: As die Kommissie homself nie eers behoorlik kan reguleer nie, hoe sal dit werk wanneer dit toegelaat word om “godsdiens te reguleer” volgens sy eie raamwerk?
Dit sal nie werk as die Staat godsdiens reguleer nie, en die binnegevegte is nie die enige rede daarvoor nie. Daar is gevallestudies waar die Kommissie bevraagteken word oor hul werksaamhede tydens ondersoeke van klagtes. Byvoorbeeld, die blote feit dat die Kommisssie onder die nuwe leierskap ‘n vorige verslag (die 2023 verslag oor die KwaSizabantu Sending) teruggetrek het, laat ernstige vrae ontstaan oor sy werksaamhede en motiewe daaragter. Die Kommissie het sy eie vorige verslag teruggetrek na bykans drie jaar se ondersoeke, wat ernstige vrae laat ontstaan. Die voorgestelde raamwerk en ernstige interne geskille het ook die Kommissie se reputasie skade berokken en vrae oor sy geloofwaardigheid laat ontstaan.
BELANGRIKE NOTA: Die aanlyn tydskrif, Devoted, het ‘n spesiale uitgawe gepubliseer wat gratis beskikbaar is. Dit bevat al die noodsaaklike inligting wat Christene nodig het om ‘n ingeligte besluit oor hierdie kontroversiële saak te neem. Devoted bied waardevolle insigte en sluit skakels in vir diegene wat belangstel om meer te leer. Daarbenewens bied die tydskrif belangrike inligting rakende ‘n kontroversiële saak: die CRL-ondersoeke na ongegronde media-aantygings teen die KwaSizabantu-sending. Devoted beklemtoon dat as hierdie saak die gehalte van die CRL se werk weerspieël, Christene werklike redes tot kommer het. Lees hierdie spesiale publikasie aanlyn deur die skakel te volg: https://devotedmag.co.za/magazines/#flipbook-the-crl-rights-commission/1/
Klik hier om OP HOOGTE van die nuus te bly deur op ons GRATIS weeklikse nuusbrief in te teken.
> Ondersteun asseblief Christen-media en -joernalistiek in Suid-Afrika. Help ons om die Woord van God te verkondig en standpunt in te neem vir die waarheid deur ’n skenking aan ons bediening te maak. Ons waardeer jou ondersteuning. Klik hier om hande te vat met JUIG! Tydskrif.
Datum gepubliseer: 11/02/2026
Foto’s verskaf deur oorspronklike bron
VRYWARING
JUIG! Nuus is ’n Christen-nuusportaal wat vooraf gepubliseerde artikels deur skrywers van oral in die wêreld beskikbaar stel. Die skakel en oorspronklike bron van elke artikel word verskaf en die skrywer van elke artikel word ook aangedui (waar moontlik). Hoewel ons ook baie van ons eie artikels publiseer wat deur JUIG! se eie joernaliste geskryf is, skep ons nie uitsluitlik ons eie inhoud nie. Enige sienings of menings wat op hierdie webtuiste verskyn, is uitsluitlik dié van die skrywer en verteenwoordig nie noodwendig dié van die maatskappy nie.
 staar tans omstredenheid in die gesig oor sy onlangse pogings om toesig- en selfregulerende meganismes...){kind=link}