–deur Bert Pretorius, president van SACOFF
Artikelbron: Verskaf
Op Woensdag, 11 Februarie 2026, het die Portefeuljekomitee oor Samewerkende Regering en Tradisionele Sake (COGTA) ’n aanlyn Zoom-vergadering met verteenwoordigers van die godsdienssektor belê om groeiende kommer rondom die Kommissie vir Kulturele, Godsdienstige en Taalregte (CRL Kommissie) en die totstandkoming van sy Artikel 22-komitee aan te spreek.
SACOFF – die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies – het aan die virtuele gesprek deelgeneem. Ons het daardie aanlyn vergadering bemoedig verlaat.
Nie omdat alle verskille opgelos is nie. Maar omdat ons aangehoor is. En omdat die Parlement ’n beginsel herbevestig het wat hierdie nasionale gesprek moet anker: godsdiensvryheid is grondwetlik gewaarborg en moet beskerm word – en gemeentelede moet eweneens teen misbruik beskerm word.
’n Grondwetlike gesprek – selfs oor skerms heen
Hoewel die vergadering virtueel plaasgevind het, was die inhoud van die gesprek betekenisvol.
Die voorsitter van die Komitee, dr Zweli Mkhize, het beklemtoon dat die Parlement se rol in hierdie stadium is om te bepaal of daar voldoende gemeenskaplike begrip tussen godsdiensliggame bestaan oor hoe wangedrag aangespreek moet word – binne ’n raamwerk wat grondwetlike regte respekteer.
Hierdie gebalanseerde benadering is van kardinale belang. Suid-Afrika se Grondwet beskerm die vryheid van godsdiens (art 15) en die reg van godsdiensgemeenskappe om gesamentlik hul geloof uit te leef (art 31). Dit is nie voorregte wat deur die Staat toegestaan word nie. Dit is verskanste grondwetlike regte.
Terselfdertyd het SACOFF konsekwent skadelike en kriminele praktyke binne enige godsdienstige ruimte veroordeel. Waar misbruik voorkom, moet dit beslissend aangespreek word – deur bestaande strafreg en die regstelsel.
Die debat gaan dus nie daaroor of aanspreeklikheid nodig is nie. Dit gaan oor hoe aanspreeklikheid gestruktureer word, en of sodanige strukture met grondwetlike beginsels belyn is.
SACOFF se standpunt: Aanspreeklikheid ja, oordrewe ingryping nee
SACOFF verteenwoordig 239 lidliggame en ongeveer 21 000 kerke regoor Suid-Afrika. Dit sluit onafhanklike kerke, netwerke, federasies en gevestigde denominasies in.
Belangrik is dat baie voorheen ongeaffilieerde kerke hulself in onlangse jare vrywillig by erkende sambreelliggame soos SACOFF aangesluit het. Hierdie ontwikkeling dui op iets betekenisvol:
Die geloofsektor weerstaan nie aanspreeklikheid nie. Dit soek aktief eweknie-gebaseerde aanspreeklikheid binne grondwetlik aanvaarbare raamwerke. Ons kommer hou verband met proses en grondwetlike belyning.
Tydens gesprekke met die CRL Kommissie onder leiding van Me Thoko Mkhwanazi-Xaluva het SACOFF en ander sambreelliggame uitsluiting van sleutelprosesse rakende die Artikel 22-komitee ervaar. In sommige gevalle is ons verteenwoordigers verhinder om aan vergaderings deel te neem, ten spyte daarvan dat hulle wettige belanghebbendes was.
“Saam met ons vennote het SACOFF gedetailleerde alternatiewe aanbevelings voorgelê om etiese toesig te versterk sonder om parallelle regulerende strukture te skep wat op staatsregulering van godsdiens kan neerkom. Hierdie voorstelle was prakties, regtens gefundeer en deur die sektor self ingelig,” het pastoor Jan Pretorius, wat SACOFF tydens die aanlyn vergadering verteenwoordig het, gesê.
Die indruk het ontstaan dat betrokkenheid moontlik nie ten volle die sektor se insette ingesluit het nie, ondanks herhaalde voorleggings en versoeke vir dialoog.
Die onlangse bedanking van professor Musa K. Xulu het verdere vrae oor bestuursstabiliteit binne die Kommissie laat ontstaan. Openbare verklarings wat aan hom toegeskryf word, blyk die bekommernisse te weerspieël wat SACOFF en ander konsekwent geopper het oor interne prosesse en betrokkenheid van belanghebbendes.
Hierdie saak gaan nie oor persoonlikhede nie. Dit gaan oor institusionele integriteit en grondwetlike belyning.
Die Parlement as die regte forum
Een van die mees bemoedigende aspekte van Woensdag se virtuele gesprek was die toon wat deur die Komitee gehandhaaf is.
Dr Mkhize het herbevestig dat die Parlement die toepaslike platform is vir geloofsgemeenskappe om kommer oor hul grondwetlike regte uit te spreek. Die Komitee het onderneem om voort te gaan met konsultasies, regsvrae noukeurig te ondersoek en uiteindelik aan die Speaker van die Nasionale Vergadering verslag te doen.
Belangrik is dat die Komitee nie tot oorhaastige gevolgtrekkings gespring het nie. Hulle sal:
• Die grondwetlikheid van die Artikel 22-mandaat navors
• Interne gedragskodes wat deur geloofsliggame voorgestel is, oorweeg
• Die toepassing van bestaande wette op kriminele wangedrag hersien
• Bestuurskwessies rakende die CRL Kommissie ondersoek
Hierdie gemete en beginselvaste benadering skep ruimte vir konstruktiewe uitkomste.
Die pad vorentoe: Vennootskap bo polarisasie
Suid-Afrika het nie ’n konfrontasie tussen die Staat en die geloofsektor nodig nie. Dit het samewerking nodig wat in grondwetlike waardes geanker is.
Daar is reeds gemeenskaplike grond:
• Misbruik moet aangespreek word.
• Kriminele dade moet vervolg word.
• Gemeentelede verdien beskerming.
• Grondwetlike vryhede moet onaangetas bly.
Die taak vorentoe is om meganismes te ontwerp wat aanspreeklikheid versterk sonder om godsdiensvryheid te ondermyn.
Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies glo:
- In ’n gedeelde verbintenis tot veilige en aanspreeklike geloofsgemeenskappe
- In erkenning van die CRL se grondwetlike rol
- In ware selfregering, nie staatsbeheer nie
- Dat bestaande wette voldoende is indien dit behoorlik toegepas word
- Dat wetlik afgedwonge “selfregulering” op staatsbeheer neerkom
- Dat ’n vrywillige Handves vir Godsdiensvryheid en Gedragskode reeds bestaan
- In voortgesette dialoog en die beskerming van godsdiensvryheid
’n Positiewe vooruitsig
- Hoewel Woensdag se vergadering via Zoom plaasgevind het, was die gesprek inhoudryk en ernstig.
- Die geloofsektor is aangehoor.
- Die Parlement het nie kant gekies nie.
- Die Komitee het hom verbind tot navorsing, konsultasie en grondwetlike ontleding.
- Vir SACOFF dui dit op vooruitgang.
Suid-Afrika se demokrasie is op sy sterkste wanneer ingewikkelde sake deur gestruktureerde dialoog hanteer word – hetsy in ’n parlementêre saal of oor digitale platforms.
Ons bly vol vertroue dat gemeenskaplike grond gevind kan word – een wat gemeentelede teen skade beskerm, godsdiensvryheid verseker en vertroue tussen grondwetlike instellings en geloofsgemeenskappe versterk.
SACOFF staan gereed om in goeie trou saam te werk om te verseker dat aanspreeklikheid en grondwetlike vryheid nie teenoorstaande beginsels is nie. Indien dit reg hanteer word, versterk dit mekaar – tot voordeel van Suid-Afrika.
God seën Suid-Afrika!
Klik hier om OP HOOGTE van die nuus te bly deur op ons GRATIS weeklikse nuusbrief in te teken.
> Ondersteun asseblief Christen-media en -joernalistiek in Suid-Afrika. Help ons om die Woord van God te verkondig en standpunt in te neem vir die waarheid deur ’n skenking aan ons bediening te maak. Ons waardeer jou ondersteuning. Klik hier om hande te vat met JUIG! Tydskrif.
Datum gepubliseer: 02/03/2026
Foto’s verkry deur FreePik
VRYWARING
JUIG! Nuus is ’n Christen-nuusportaal wat vooraf gepubliseerde artikels deur skrywers van oral in die wêreld beskikbaar stel. Die skakel en oorspronklike bron van elke artikel word verskaf en die skrywer van elke artikel word ook aangedui (waar moontlik). Hoewel ons ook baie van ons eie artikels publiseer wat deur JUIG! se eie joernaliste geskryf is, skep ons nie uitsluitlik ons eie inhoud nie. Enige sienings of menings wat op hierdie webtuiste verskyn, is uitsluitlik dié van die skrywer en verteenwoordig nie noodwendig dié van die maatskappy nie.
 ’n aanlyn Zoom...){kind=link}